به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «آوای سیدجمال»، بررسی آمارهای ثبت وقایع حیاتی در اسدآباد نشان می‌دهد در پنج ماهه نخست سال جاری ۳۵۳ مورد ولادت در این شهرستان به ثبت رسیده است؛ در حالی که تعداد موالید ثبت‌شده در مدت مشابه سال گذشته ۳۸۹ مورد بوده و کاهش ۱۸ موردی در آمار تولدها، ادامه روند نزولی جمعیت جوان شهرستان را نشان می‌دهد.

در شرایط فعلی به طور میانگین ماهانه حدود ۸۰ تولد در اسدآباد ثبت می‌شود، در حالی که با توجه به جمعیت حدود ۱۰۷ هزار نفری شهرستان، میزان مورد نیاز برای حفظ وضعیت جمعیتی، حدود ۱۴۵ تا ۱۵۰ تولد در ماه برآورد می‌شود. این فاصله قابل توجه، بیانگر کاهش نرخ باروری و کاهش تمایل به فرزندآوری در میان بخشی از خانواده‌هاست.

مقایسه وضعیت امروز با دهه ۶۰ نیز تغییرات عمیق جمعیتی اسدآباد را آشکار می‌کند؛ در آن دوره ماهانه حدود ۳۰۰ تا ۳۲۰ ولادت در شهرستان ثبت می‌شد، اما این رقم اکنون به حدود یک‌چهارم آن میزان رسیده است.

ادامه این روند می‌تواند اسدآباد را در سال‌های آینده با شتاب بیشتری وارد مرحله سالمندی کند و حتی این شهرستان را تا سال ۱۴۱۵ در زمره پیرترین شهرستان‌های استان همدان قرار دهد. از سوی دیگر، فرصت باقی‌مانده تا سال ۱۴۲۵ و بسته شدن پنجره جمعیتی، ضرورت برنامه‌ریزی فوری و اجرای اقدامات عملی برای اصلاح ساختار جمعیتی را افزایش داده است.

فرزندآوری؛ مسئله‌ای فراتر از اقتصاد

کاهش موالید در اسدآباد را نمی‌توان صرفاً به مشکلات اقتصادی نسبت داد. عوامل زیستی، ناباروری، تغییر سبک زندگی، افزایش سن ازدواج و تغییر نگرش زوجین نسبت به فرزندآوری نیز در شکل‌گیری این وضعیت نقش دارند.

بررسی شرایط اجتماعی خانواده‌ها نشان می‌دهد در برخی موارد، زوج‌ها سال‌های طولانی پس از ازدواج برای فرزندآوری اقدام نمی‌کنند و در برخی خانواده‌ها نیز فاصله میان تولد فرزند اول و دوم به بیش از یک دهه رسیده است. چنین شرایطی فرصت زیستی فرزندآوری را کاهش داده و در بلندمدت بر ساختار سنی جمعیت اثر می‌گذارد.

از سوی دیگر، نرخ جانشینی جمعیت ۲.۱ فرزند به ازای هر زن در نظر گرفته می‌شود، در حالی که نرخ باروری کشور حدود ۱.۳۴ گزارش شده است. فاصله میان نرخ موجود و سطح جانشینی، نشان‌دهنده عمق مسئله‌ای است که شهرستان اسدآباد نیز از پیامدهای آن در امان نمانده است.

سرمایه انسانی یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های هر جامعه محسوب می‌شود و از دست رفتن فرصت فرزندآوری در سال‌های مناسب زندگی زوجین، مسئله‌ای نیست که بتوان آثار آن را در کوتاه‌مدت جبران کرد. به همین دلیل، سیاست‌های جمعیتی باید از سطح شعار و برگزاری جلسات فراتر رفته و به برنامه‌های عملیاتی، مستمر و قابل ارزیابی تبدیل شود.

ضرورت تشکیل قرارگاه عملیاتی جمعیت

برای مقابله با روند کاهشی موالید، هماهنگی میان دستگاه‌های متولی حوزه جوانان، ازدواج، سلامت و فرهنگ ضروری است. دستگاه‌هایی مانند دانشکده علوم پزشکی، اداره ورزش و جوانان، شورای فرهنگ عمومی و سایر نهادهای مرتبط باید نقش خود را در این زمینه به صورت مشخص ایفا کنند و عملکرد آنها بر اساس نتیجه و میزان اثرگذاری ارزیابی شود.

تشکیل یک قرارگاه عملیاتی در حوزه جمعیت و فرزندآوری می‌تواند زمینه پیگیری مستمر مسائل مربوط به ازدواج، جوانان، ناباروری، فرزندآوری و موانع فرهنگی و اجتماعی را فراهم کند. چنین ساختاری باید با تعیین وظایف مشخص، زمان‌بندی و شاخص‌های قابل سنجش، از تبدیل موضوع جمعیت به مجموعه‌ای از جلسات بدون خروجی جلوگیری کند.

در این میان، دانشگاه سیدجمال‌الدین اسدآبادی نیز می‌تواند با استفاده از ظرفیت استادان حوزه‌های جامعه‌شناسی، جمعیت‌شناسی و علوم اجتماعی، دلایل کاهش موالید در شهرستان را به صورت علمی بررسی کرده و برای اصلاح روند موجود راهکار ارائه دهد.

تغییر رویکرد برای نسل جدید

نسل جوان امروز با نسل‌های گذشته تفاوت‌های جدی در سبک زندگی، نگرش، شرایط اقتصادی و اجتماعی دارد و نمی‌توان برای افزایش تمایل به ازدواج و فرزندآوری صرفاً از الگوهای تبلیغاتی و ادبیات قدیمی استفاده کرد.

سیاست‌های جمعیتی سال‌های گذشته و ترویج الگوی خانواده کم‌فرزند، بخشی از زمینه‌های شکل‌گیری شرایط امروز را ایجاد کرده است و اصلاح این وضعیت نیازمند برنامه‌ای بلندمدت و متناسب با شرایط نسل جدید است. فرهنگ‌سازی، حمایت اجتماعی، تسهیل ازدواج، کاهش نگرانی‌های اقتصادی و شغلی و ارائه خدمات مؤثر در حوزه سلامت باروری باید همزمان دنبال شود.

تسهیلات فرزندآوری نیز یکی از ابزارهای حمایتی موجود است که به صورت پلکانی برای فرزندان افزایش می‌یابد. تسهیلات اعلام‌شده برای فرزند اول ۴۴ میلیون تومان، فرزند دوم ۸۸ میلیون تومان و فرزند سوم ۱۳۳ میلیون تومان است و پرداخت این حمایت‌ها می‌تواند بخشی از فشارهای اقتصادی خانواده‌ها را کاهش دهد، هرچند به تنهایی برای تغییر روند جمعیتی کافی نیست.

موضوع سقط جنین نیز از دیگر محورهایی است که نیازمند توجه جدی در سیاست‌های جمعیتی شهرستان است و اقدامات پیشگیرانه، آموزشی و فرهنگی در کنار خدمات سلامت می‌تواند در کاهش این پدیده مؤثر باشد.

فرصت اسدآباد برای جبران کاهش موالید

اسدآباد اکنون در نقطه‌ای قرار دارد که بی‌توجهی به کاهش موالید می‌تواند هزینه‌های سنگینی برای آینده شهرستان ایجاد کند. افزایش سهم سالمندان، کاهش جمعیت فعال اقتصادی، تغییر ساختار نیروی کار و افزایش فشار بر نظام‌های حمایتی و درمانی از جمله پیامدهایی است که در صورت تداوم روند موجود، به تدریج آشکار خواهد شد.

حمایت از زوج‌های جوان، تسهیل ازدواج، تقویت خدمات ناباروری، اصلاح سیاست‌های فرهنگی، پرداخت به‌موقع تسهیلات و ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول باید به یک برنامه واحد و قابل سنجش تبدیل شود.

مسئله جمعیت، موضوعی کوتاه‌مدت نیست که با یک طرح یا چند جلسه قابل حل باشد. اسدآباد برای جلوگیری از عمیق‌تر شدن بحران جمعیتی، نیازمند تصمیم‌های فوری، برنامه‌ریزی علمی و اقدام مستمر است؛ چراکه هر سال کاهش موالید، بخشی از فرصت جبران ساختار جمعیتی آینده را از بین می‌برد.

انتهای خبر/